In 1812 trouwt voormoeder Renske Hindriks in Termunten met de 29-jarige Frederik Harms van der Lip. Niets bijzonders, zo op het oog. Maar als je weet dat de bruid 56 jaar oud is, verandert de perceptie wel enigszins. Een groot leeftijdverschil. Echte liefde? Dat is natuurlijk altijd mogelijk. Laten we even naar de omstandigheden kijken. 

Renske is arbeidster en weduwe van Jan Eentes. Ze heeft het niet breed. Jan en Renske kregen zeven kinderen, waarvan het jongste -nog levende-kind 19 jaar oud is. Bruidegom Frederik komt uit Lüerdissen in Lippe, Duitsland. Uit latere documenten blijkt dat hij verschillende namen voert. Zo noemt hij zich Fridrik Baamsen en Frederik van der Lip, en vanaf 1827 komt zijn doopnaam Johann Fridrich Adolf Rehm voor in de documenten. Tijdens het onderzoekswerk naar Frederik van der Lip liep ik eerst vast, maar toen ik de overlijdensacte van Renske erbij gepakt had, waar hij onder de naam Baamsen geregistreerd was, raakte ik geïntrigeerd. Geen van der Lip meer, maar Baamsen, dat verwees vast en zeker naar Baamsum, de plek waar hij woonde en waar Renske stierf.

Lang verhaal kort: het huwelijk van Renske en Frederik was voor mijn interessant genoeg om verdere informatie te zoeken. Mijn oorspronkelijke insteek was: meer over Frederik en zijn herkomst te vinden, maar ik stuitte daarbij verschillende huwelijken. Uiteindelijk vond ik een huwelijksnet van 7 huwelijken tussen 8 personen. Grafisch ziet dat er zo uit:

We beginnen in 1783 met Renske

Renske Hindriks trouwt in dat jaar met Jan Eentes (die eigenlijk Jan Jans heet, doch slechts twee keer met die naam voorkomt in officiele documenten). Samen krijgen ze in Baamsum tussen 1785 en 1797 zeven kinderen, waarvan er drie jong sterven. Hun overgebleven nazaten nemen de familienaam Muntinga aan, ongetwijfeld naar de gemeente waar ze wonen: Termunten. Van hun jongste zoon, Hindrik Jans Muntinga, is het graf nog te vinden bij de kerk in Woldendorp (2018). Jan Eentes sterft in 1809 en wordt in Termunten begraven.

1812 Renske

Renske Hindriks is inmiddels drie jaar weduwe en woont in Baamsum. Daar werkt ook Frederik Harms van der Lip, die uit Lüerdissen (Lemgo) komt. De tijden in Nederland zijn roerig: de Franse keizer Napoleon heeft ons land bij zijn keizerrijk ingelijfd. Termunten is een officieel een mairie. Renske, 56 jaar oud, trouwt met de veel jongere Frederik. Waarom stemt zij daar mee in? Is het liefde? Wil ze ontsnappen uit een armoedeval? Wat zijn Frederik's motieven? Is het een manier om de dienstplicht in Hannover te ontduiken? Was hij sowieso al op de vlucht voor oorlog? Waarom was hij in Termunten? Was hij trekarbeider of seizoensarbeider? Voorlopig heb ik nog geen antwoord. Ik hou het erop dat ze elkaar helpen. Maar hoe en waarom? Ze blijven 12 jaren gehuwd, tot Renske in december 1824 overlijdt. Ze blijkt volgens de overlijdensacte de echtgenote te zijn van Fridrik H. Baamsen. Frederik noemt zich blijkbaar naar de plaatsen waar hij verblijft.

1827 Frederik (Johann Friederik Adolph Rehm)

Johann Friederik Adolph Rehm, 'thans volgens aangenomen naam genaamd Friedrik Harms Baamsum' (52 jaar), geboren in Lurdissen, Lipland, weduwnaar van Renske Hindriks Wallema trouwt met Bieke Hindriks (44) uit Weiwerd. Ze krijgen geen kinderen.

1819 Bieke

Bieke was al eerder gehuwd geweest en wel met Daniël Jans Kroon (Croen, Croon). Het huwelijk duurde maar twee jaar. In juli 1821 overleed Daniël. Danïel was bij zijn huwelijk met Bieke weduwnaar en wel van Klaaske Eppes.

1792 Daniël

In 1792 trouwde Daniël Jans Kroon in Woldendorp met Klaaske Eppens (Eppes). Klaaske overleed in 1816. Het echtpaar kreeg vier kinderen, waaronder een doodgeboren kindje. Van oudste dochter Anje Daniëls heb ik geen spoor meer kunnen vinden; zij is mogelijk jong gestorven, voor de invoering van de burgerlijke stand. Ook de beide zoons sterven jong: de ene op 17-jarige leeftijd en de jongste slechts zes weken na zijn vader, op 18-jarige leeftijd. Daniël woonde in huis nummer 3 in Woldendorp.

Daniëls tweede vrouw Bieke was dus 6 jaar weduwe toen ze met Friedrik Harms Baamsum trouwde. Uit haar huwelijk met Daniël Jans Kroon zijn geen kinderen geregistreerd. Haar huwelijk met Friedrik duurde 6 jaar, tot zij in oktober van 1831 in Termunten overleed.

1833 Frederik  

Sinds twee jaar is Friederik weduwnaar van Bieke Hindriks. Hij trouwt in juli van het jaar 1833 in Termunten met Korneliske Richtes Groenhout (ook Korneliske Scholtens). Korneliske is weduwe.

1821 Korneliske

Korneliske Rigtes Groenhout trouwde in augustus van 1821 te Delfzijl met de timmerman Albert Egberts Hovingh. Hij was 24 en zij was nog maar 16 jaar jong. Als het al een 'moetje' was, is er een geen levend kind geboren (althans, ik heb geen geboorte gevonden). Hun eerste kind werd op 6 augustus 1823 in Farmsum geboren. Een dochtertje, Klaasien. Er kwam ook nog een broertje Rigte. Beide kinderen werden slechts drie jaar oud. Het overlijden van de tweede maakte vader Albert niet meer mee. Hij stierf in Leeuwarden, waar hij werkte als scheepstimmerman.

Weduwe Korneliske (28) loopt dus Friedrik Harms van der Lip (49) tegen het lijf. De beide besluiten te trouwen en zoals gemeld wordt het huwelijk voltrokken in 1833 in Termunten. Het echtpaar krijgt twee zoons: Richte Rehm(!) en Fridrik van Baamsum(!). Fridrik sterft op 24 jarige leeftijd in Zuurdijk, zijn broer Richte Rehm trouwt met Alberdina Vondeling, en krijgt met haar 5 kinderen. In 1888 vertrekt Rigte Rehm met vrouw en 1 kind naar Kalamazoo. Oudste zoon Albert emigreert ook, op eigen gelegenheid. 

Het huwelijksnet komt met het overlijden van Korneliske aan zijn einde: in 1847 blaast zij haar laatste adem uit. 

We hebben nu 7 huwelijken gezien van in totaal 8 personen, die gedurende 50 jaar door huwelijken allemaal met elkaar verbonden raakten. Omdat de huwelijken elkaar niet opvolgen, kunnen we in dit geval niet spreken van een huwelijksketting, maar hebben we het over een zgn. huwelijksnet.