Kolham’s eigen ‘Oma Hondje’, de oudste vrouw van Nederland
https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php/Oma_Hondje)
Af en toe speur ik op verschillende regionale beeldbanken naar genealogisch interessante afbeeldingen, bijvoorbeeld van de streek waar mijn voorouders woonden. Tijdens zo’n bezoekje aan beeldbankgroningen.nl, met als trefwoord: ‘Kolham’, popte er een anonieme zwart/wit foto op met als titel “Kolham : Portret van 106-jarige vrouw”, gedateerd 1955 – 1965. Een helder rechteroog piept uit de schaduwen van het portret.
Een prachtig getekend gezicht, met een ingevallen mond: de schoonheid van een oud geworden mens. De foto en de titel intrigeerden me: puzzeltijd! Ik dacht dat het niet al te moeilijk zou zijn om uit te vinden wie zij was, ervan uitgaande dat de leeftijd en beschrijving bij de foto kloppen. Als iemand zó oud is geworden, dan zijn er zeker sporen in archieven en kranten. Een klein onderzoek leverde al heel wat op.
De foto was niet vrij downloadbaar, maar via een reactie naar de beeldbank kreeg ik de afbeelding toegestuurd met toestemming om hier te publiceren. En hier is ze dan:
Maria (Maria) Hund-Smit, 1854-1961
Bron: beeldbankgroningen.nl, identificatienummer NL-GnGRA_818_20698, collectie VVV
Maria Hund-Smit werd volgens de krant in de volksmond “Opoe Hund” genoemd. Deze vrouw werd vanaf haar 100e verjaardag, ieder jaar wegens haar hoge leeftijd genoemd in de regionale krant. Wat de foto nog bijzonderder maakt, is dat zij -heel kort, maar tòch – de oudste vrouw van Nederland is geweest. Op deze titel heeft ze wel lang moeten wachten.
Op 14 januari 1961 kreeg Maria Hund-Smit de mededeling dat zij vanaf dat moment officieel de oudste vrouwelijke inwoner van Nederland was. Ik stel me haar reactie zo voor: “Hè, wat? Woar hebben ie t over?”. Ze kon niet lang van haar onverwachte record genieten. Het hield slechts 15 dagen stand, want op de laatste dag van januari 1961 stierf ze en daarmee ging de titel naar haar opvolgster en verdween buiten de provinciegrenzen.
Haar voorgangster als oudste vrouwelijke inwoner van Nederland, woonde óok in de provincie Groningen, in Ter Apel: dat was H. Smit-Meyering, die maar liefst 107 jaar oud werd. Maar deze Hendrikje Smit was geboren in Dalen en daarmee dus feitelijk Drents.
Maria Smit werd geboren in Kiel (nu Kiel-Windeweer) op 27 september 1854 als dochter van Freerk Hindriks Smit en Christina Bontjer. Ze trouwde in 1881 met Aaldrik Hund. Samen stichtten ze een gezin in Sappemeer, hun jongste kind werd geboren aan het Achterdiep. Na het overlijden van Aaldrik, in 1929, woonde Maria bij haar dochter en schoonzoon in Kolham. Ze is begraven op de hervormde begraafplaats in Sappemeer. Haar graf is – voor zover mij bekend- niet meer aanwezig.
Maria Hund – Smit werd als oudste vrouw opgevolgd door mevrouw Portier Tan Kiet Njo. Zij is in 1958 vanuit Nederlands-Indië (Indonesië) in Rotterdam gearriveerd, en werd daar als oudste repatriant door minister Marga Klompé persoonlijk verwelkomd. Mevrouw Portier stierf volgens onofficiële bronnen op 21 april 1964 in Hilversum.
Hieronder vindt u een beperkte kwartierstaat (5 generaties) en een compilatie van krantenartikelen over Maria Hund-Smit.
| Voor niet-genealogen: een kwartierstaat begint met één persoon, die het nummer 1 krijgt. Vervolgens noteer je de tweede generatie: de vader als nummer 2 en de moeder als nummer 3. De derde generatie wordt op dezelfde wijze doorgenummerd en bevat dus al vier personen, respectievelijk de nummers 4, 5, 6 en 7. Elke generatie verdubbelt het aantal voorouders. De vaders hebben altijd even nummers en de moeders krijgen hetnummer van de vader +1 en zijn dus altijd oneven genummerd. Elk nieuw kwartier begint dus altijd met een verdubbeling van de vorige: 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128 … |
| Kwartierstaat van Eeuweling Maria Smit, echtgenote van Aaldrik Hund. |
| Proband (Kw. nr. 1. ) Maria Smit, geboren op 27 september 1854 te Kiel gem. Hoogezand, overleden (106 j.) op 31 januari 1961 te Kolham gem. Slochteren. Ze trouwde op 21 mei 1881 in Sappemeer met olieslagersknecht Aaldrik Hund, geb. 18 december 1851 in Sappemeer, zoon van timmerman Derk Hund en Lammechien Kamps. Aaldrik werd later timmermansknecht (1890). Aaldrik Hund overleed op 17 juni 1929 te Sappemeer. Na zijn dood ging Marie Hund-Smit bij haar oudste dochter en schoonzoon in Kolham wonen. Kinderen uit dit huwelijk: 1. Lammechien Hund, geboren 26 oktober 1881 te Sappemeer, overleden op 4 april 1966 te Hoogezand-Sappemeer. Ze was gehuwd met Roelof Scholtens, geb. 20 oktober 1878 te Kolham gem. Slochteren, ovl. (84 j.) op 18 december 1962 te Kolham gem. Slochteren. Marie Hund-Smit woonde sinds 1929 in bij dit echtpaar. 2. Freerk Hund, geboren 22 december 1882 te Sappemeer, ovl. 8 januari 1968 Utrecht. (Vertrokken met de verhuizing van de DEMKA) https://www.museumvanzuilen.nl/oud-nieuws-14-oktober-1954/ ) 3. Christina Hund, geboren 9 augustus 1884 te Sappemeer, gehuwd op 24 mei 1913 Sappemeer, met Derk Loorbach. Christina was dienstbode en vertrok 8 juli 1911 naar Tubbergen. 4. Derk Hund, geboren 29 maart 1887 te Sappemeer, rijkscommies in Sappemeer, trouwde op 4 september 1918 in Buurmalsen, Gelderland met Willemina Hof 5. NN Hund, geboren 7 juni 1890 te Achterdiep, gem. Sappemeer, overleden op 7 juni 1890 te Achterdiep, gem. Sappemeer. |
| Generatie II Kw. nr. 2. Freerk Hindriks Smit , geboren 10 november 1812 te Kalkwijk, overleden (85 j.) op 5 november 1897 te Kiel, gem. Hoogezand. Freerk en zijn gezin woonden in juni 1848 in Kiel, hij was dagloner en arbeider. Huwelijk op 22 juni 1848 in Hoogezand (hij was weduwnaar, bij het huwelijk werd 1 kind geëcht) met Kw. nr. 3. Christina Bontjer , geboren op 27 maart 1820 te Hoogezand, overleden (88 j.) op 6 januari 1908 te Hoogezand, zij werd in akten ook Stijntje genoemd. |
| Generatie III Kw. nr. 4. Hindrik Aljes Smit , ook Hindrik Allies en Hinderikus Allies, geboren in april 1776 te Hoogezand (doopsgezind), overleden (93 j.) op 28 maart 1869 te Wildervanksterdallen, Wildervank. Hindrik was dagloner in 1812, arbeider in 1816, landbouwer vanaf 1817. Kerkelijk huwelijk op 4 april 1805 in Hoogezand: Hindrik Aljes van Kalkwijk en Pietertje Freerks van Kalkwijk. Kw. nr. 5. Pietertje Freerks, dp. 30 november 1783 Hoogezand, ovl. als Pietertje Freerks Minkes (31 j.) op 13 december 1814 te Hoogezand, ze was arbeidster in 1814. Kw. nr. 6. Jurrien Hindriks Bontjer , geboren als Georgius Hendriks Oosterman in Meeden, dp. 11 januari 1767 in Kleinemeer (R.K.), ovl. (60 j.) op 6 oktober 1828 te Muntendam, huis nr. 250. Hij was dagloner en arbeider. Kerkelijk huwelijk te Kleinemeer (R.K.) op 26 mei 1799: Jurrien Hindriks van Muntendam en Marijke Berends van Tripscompagnie Kw. nr. 7. Maria Berends Swart , geboren als Maria Berents Swart te Tripscompagnie, dp. 23 december 1776 Kleinemeer (doopheffer Maria Harms Barkman), overleden (64 j.) op 15 november 1840 te Kalkwijk gem. Hoogezand. Maria was arbeidster en woonde in Muntendam in oktober 1828. |
| Generatie IV. Kw. nr. 8. Alje Hindriks Smit dp. 26 mei 1744 (waarschijnlijke datum, moeilijk leesbaar, begint met 2, jaar is correct) te Kropswolde, overleden (81 j.) op 11 mei 1825 te Kalkwijk gem. Hoogezand. Waarschijnlijk een doopsgezind huwelijk – registratie niet gevonden – met: Kw. nr. 9. Trijntje Rigts , ovl. als Trijntje Richts , geboren rond 1747, overleden (66 j.) op 21 november 1813 te Kalkwijk gem. Hoogezand, “boerinne”, in huis 23F. Kw. nr. 10. Freerk Hindriks Minkes, dp. 22 juni 1732 in Sappemeer, overlijdt op 4 juni 1804 op de Kalkwijk (bron elders). Hij wordt lidmaat in de kerkelijke gemeente Hoogezand op 25 dec. 1775: “Frerijk Hindriks, bijgenaamt Minckes”.(Freerk komt ook voor in de nog te publiceren blog: Ankerbeer.) Kerkelijk huwelijk in Hoogezand, 8 december 1771: Frerijk Hindriks van Kalkwijk, weduwnaar, met Annigjen Jans, van Windeweer. Kw. nr. 11. Annigjen Jans , geb. te Den Kiel (nu Kielwindeweer), dp. 22 augustus 1745 Hoogezand. Zij is overleden voor juni 1798. Op 2 juni 1798 wordt er een boedelinventaris opgemaakt. Het bezit bedraagt o.a. een huis op de Kalkwijk, land in de Kiel en land in de Westerbroekse made. Annigjen is gereformeerd, zo wordt in 1773 bij de doop van dochter Swaantje vermeld. Kw. nr. 12. Hendrick Harms Bontjer ook Henricus Herms Bontjer aka Hindrik Harms Oosterman (1763) aka Hendrik Harms Oosterman (1765 – 1787). geboren rond 1730, ovl. 20 juni 1812 in Muntendam, huis nr. 110: Hendrik Harms Bontjer, kastelein (82 j.), wonende in Muntendam. Registratie kerkelijk huwelijk Schildwolde op 02 april 1758: Hindrik Harms van de Mieden en Gepke Jurjens van Schildwolde, attestatie naar de Mieden Kerkelijk huwelijk Meeden op 02 april 1758: Hindrik Harms van Meeden en Gebke Jurjens van Woldendorp Kw. nr. 13. Gebke Jurriens , geboren als Gepke Jurriens, dp. 23 maart 1732 Woldendorp (aantekening: rooms katholiek), overleden 14 december 1768, Meeden, “vrouw van Hindrik Harms Bontjer”, begr. Meeden (overlijdensboek). Toediening laatste sacramenten aan Gepke Jurriens, op 6 december 1768 aangetekend in kerkeboek RK Sappemeer. Kw. nr. 14. Berend Jans Swart (schipper), ook Bernardus Jans Swart en Bernardus Swart. (Er zijn een paar mogelijkheden tussen 1808 en 1811. Verhuurde graf-plaatsen Kerkeboek Sappemeer, komt 3 x een Berend Jans voor) Aankodiging huwelijk in de Kerkelijke gemeente Zuidbroek en Muntendam op 7 januari 1762, attestatie naar Hoogezand, Berend Jans Swart, wonende te Borgercompagnie en Teubke Jans, van Hoogezand; Kerkelijk huwelijk Kleinemeer (R.K.) op 30 januari 1762: Berend Janz en Teupke Janz, testes (getuigen): Gerardus Jans en Anna Brinkman; Voltrekking huwelijk in Kerkelijke gemeente Hoogezand op 31 januari 1762, Berent Jans Swart van Borgercompagnie en Teubke Jans van Hoogezand; Kw. nr. 15. Teubina Jans Scholtens ook Teupke of Teubigje. Teubigje Jans Scholtens, geboren rond 1733 te Hoogezand, overleden (89 j.) op 20-10-1822 te Kleinemeer, gem. Sappemeer, in huis F 33, overleden echtgenoot Berend Swart. Ze werd gealimenteerd door de R.K. gemeente Sappemeer en liet geen goederen van waarde na. |
| Generatie V. Kw. nr. 16. Hindrik Aljes , vermoedelijk geboren rond 1710. Lidmaten Kropswolde: den 12 Martij 1734. Hindric Aljes. woont in Foxhol in 1749. Kerkelijk huwelijk in Kropswolde, registratie eerste afkondiging 15 april 1736 Hindric Aljes, van Foxhol, en Willemtien Eebels, van Westerbroek Kerkelijk huwelijk Westerbroek, eerste afkondiging 15 april 1736, 22 en 29 april, op 13 mei attestatie: Hindrik Allies van Foxhol en Willemtien Ebels van Westerbroek. Kw. nr. 17. Willemtje Ebels , ook Wilmtje, in 1736 afkomstig uit Westerbroek, woont in Foxhol in 1749. Kw. nr. 18. Rigt Jans van Eppenhuizen, ovl. na augustus 1770. Kerkelijk huwelijk te Groningen op 25 augustus 1741, met belastinge tot Eppenhuizen met Kw. nr. 19. Anniggijn Peters van Groningen voor haar Michael Groenewoud als aangetrouwde oom Ik verwijs naar de externe site https://www.noordelingen.nl/Klipheerdt.htm voor meer informatie over dit echtpaar, herkomst en nazaten. Kw. nr. 20. Hindrik Jans , van Sappemeer. Kerkelijk huwelijk Sappemeer, op 15 mei 1729: Hindrik Jan, van Sappemeer en Lummigien Jan, van Sappemeer Kw. nr. 21. Lummigien Jans , van Sappemeer, ook Lummigje of Lummighje Kw. nr. 22. Jan Harberts , dp. 19 augustus 1703 Hoogezand, ook Jan Herberts, Kerkelijk huwelijk op 7 maart 1727 te Hoogezand, Jan Herberts en Swaantie Claasen, beide van Kielcompagnie Kw. nr. 23. Swaantie Claasen , van Kielcompagnie, vermoedelijk is zij overleden voor januari 1753, ook Swaantje Klaassens Kw. nr. 24. Harm Hendricks . Gedoopt als Harmen Hindricks op 4 november 1703 Meeden, zv Hindrick Hindrikx en Geertruit. Gestorven na 1765. (Hij is aanwezig als doopheffer bij doop kleindochter Elisabeth, 16 januari 1765 Kleinemeer) Kerkelijk huwelijk Meeden op 5 november 1730 Harm Hindrix van Meeden en Lizebet Harms van Meeden Kw. nr. 25. Lizebet Harms, afkomstig uit Meeden. Kw. nr. 26. Jurjen Harmens van Papenburg, Emsland (Dtsl), rooms katholiek. Kerkelijk huwelijk in Woldendorp op 2 januari 1729: Jurjen Harmens van Papenburg (Emsland) en Wipke Jans, weduwe van Swier Jans van Sögel (Emsland). Kw. nr. 27. Wipke Jans , van Sögel, “Westphalen”.(Emsland), rooms-katholiek (R.K.), ook Wupke (1732). Wipke was eerst getrouwd op 3 november 1726 in Woldendorp (attestie van Termunten, daar ook afgekondigd) met Swier Jans, van Sögel, Emsland, overleden op 23 juni 1727 te Woldendorp, timmerman, éen kind: Swier Swiers, dp. 27 juli 1727 Woldendorp Kw. nr. 28. Jan Harms , Jan Herms Swart, ovl. na 1769 maar vóor 1771 Kerkelijk huwelijk Sappemeer op 14 december 1732 Kw. nr. 29. Maria Harms aka Maria Harms Barkman; ovl. rond 10 juli 1799. Verhuurde grafplaatsen, Sappemeer d.d. 8 juli 1799 weduwe van Jan B. Swart; Kerkeboek Sappemeer: toediening van de laatste sacramenten op 10 juli 1799, weduwe van Jan Herms Swart, overleden te Tripscompagnie. Kw. nr. 30. Jan of Joannes Kw. nr. 31. Christina of Stijntje |
| Generatie VI Kw. nr. 44. Harbert Arents, van Engern, Osnabruck, Dtsld., ook Harbrigh en Herbert Kerkelijk huwelijk te Hoogezand op 17 december 1699: Harbrigh Arents van Engern, Osnabrück en Sjoucke Jans van Westerbroek Lidmaten in Hoogezand 14 maart 1702, nieuwe lidmaten Harbert Arents (tekent HA aan elkaar versmolten) en Frouke Jansen (sic)(frouke Jansen) beijde uijt de Lula. Het echtpaar woont te Lula (1705, 1709) Kw. nr. 45. Sjouwke Jans, van Westerbroek, ook Siougjen, Sioukien Jansen, Sioucke Jassen, Sjoucke, Vrougjen Jans. Kw. nr. 48. Hindrick Hindrix , woont in 1702 in Meeden Wellicht is hij overleden als Hindrik Oosterman, aan wie op 17 maart 1771 de laatste sacramenten zijn toegediend (RK Kleinemeer), overleden in Meeden. Kerkelijk huwelijk te Meeden, 5 november 1702, de huwelijks proclamatien begonnen van Hindrick Hindrix hier een tijdlanck op de Mieden woonachtig en Geertruit Harms ook hier een tijdlanck woonagtig. Kw. nr. 49. Geertruit Harms , woont in 1702 in Meeden |
Geraadpleegde bronnen:
beeldbankgroningen.nl
delpher.nl