Johannes Hansma – van Blija via Groningen naar de USA *1878 +1951

  • Bericht auteur:
  • Berichtcategorie:hansma
  • Bericht reacties:0 Reacties

Johannes Hansma was de zoon van Gosse Johannes Hansma en Martje Alberts Tibma. De familie Hansma was door armoede en economische recessie uit Blija naar Groningen gedreven. Oudste broer Albert kwam in dienst van de PTT en bleef dat tot aan zijn pensioen. Hij leefde met zijn gezin in Kropswolde en deelde een boerderij met de familie Udema (Frouwko en Annechien Duursema). Vader Gosse Hansma was overleden in 1905. Weduwe Martje bleef achter aan de Jakobsstraat 35 in Groningen. Aan het eind van haar leven woonde ze in bij zoon Albert in Kropswolde.

Zoon Johannes scheen geen baan voor langere tijd te kunnen behouden en dat was een bron van zorg voor de familie. Veel generatiegenoten beproefden hun geluk elders: buurjongen Pieter Udema vertrok naar de USA, vriend Cornelis Radsma naar Zwitserland. Wellicht was dat ook iets voor Johannes? Hij aanvaardde de reis naar de Verenigde Staten, waarschijnlijk met financiele steun van de familie. Volgens de immigratierecords van Ellis Island, zou dat in 1909 zijn geweest. Als dit klopt, betekent dat dat Johannes nog weer is teruggekeerd naar Nederland in de periode tussen 1909 en 1912. Dat lijkt mij niet waarschijnlijk. Mijn aanname is dan ook, dat dit slechts een administratieve terugkeer is geweest.

Een paar minuten voor middernacht op 14 april 1912 verging het luxe Engelse passagiersschip de Titanic, op haar eerste reis van Southampton naar New York, na een aanvaring met een ijsberg. Bij dit scheepsongeluk vonden ongeveer 1500 opvarenden de dood. Voor deze bijzondere reis hadden zich vele beroemde en rijke mensen aangemeld. Zo bevonden zich onder de slachtoffers de Amerikaanse miljonairs Benjamin Guggenheim, Isodor Straus en John Astor. De tocht naar New York was de eerste vaart van een schip dat als onzinkbaar werd beschouwd. Zestien waterdichte compartimenten zouden moeten voorkomen dat het schip zou kunnen vergaan. De Titanic was het grootste en meest pretentieuze passagiersschip toen het gebouwd werd. Het schip was 46.329 groot. De door de Engelse werf Harland and Wolff gebouwde Titanic was 269 meter lang en 28 meter breed.

Voor Johannes was de ramp met de Titanic geen reden om de tocht niet te ondernemen. Vijf maanden na ‘Titanic’, op 14 september 1912, stapte Johannes in Rotterdam aan boord van het stoomschip ‘Nieuw Amsterdam’ van de Holland Amerika Lijn om te arriveren op Ellis Island op 23 september van hetzelfde jaar. Hij was toen 34 jaar oud.

Eenmaal gearriveerd in Amerika was zijn bestemming aldaar Paterson in New Jersey. Een mijnwerkerstad, waar vast en zeker werk te vinden was voor een smid (dit beroep had hij geregistreerd in zijn immigratiepapieren)! Hij zou gaan naar een vriend of relatie, nl. Frits Lochmann, Riverstreet, Paterson. Dit zou een arbeidsbemiddelaar kunnen zijn geweest.

In zijn immigratiepapieren was vermeld dat zijn naaste verwante zijn moeder Martje Typma (sic) was. Hij bezat 30 US Dollars. Zijn reis was door hemzelf betaald en zijn woonplaats in Amerika was volgens zijn opgave Jacksonville, Fla. en hij was een zgn. NON IMMIGRANT ALIEN. Zijn ‘last permanent residence’ was Country US of A. Hij gaf aan al eerder in Amerika te zijn geweest, nl. in 1909. Ik heb -behalve deze registratie – daar nog geen bewijs van gevonden.

Uit zijn papieren blijkt verder dat hij 5 feet 5 inches groot was, blauwe ogen en bruin haar had.

Johannes schreef meerdere brieven aan de familie. Maar op een gegeven ogenblik stopte dat. En wel zo radicaal dat zijn broer, Albert Hansma in 1929 via de Nederlandse Ambassade de opsporing van de dan vermiste Johannes verzocht. Deze zoektocht was succesvol. Johannes werd opgespoord en stuurde weer brieven Maar zeven jaar later is het weer mis: Johannes lijkt van de aardbodem verdwenen. Deze keer wordt hij niet gevonden. Voor de naaste familie was het een raadsel wat er met hem is gebeurd. De tweede Wereld Oorlog vond plaats, zijn moeder overleed, zijn broer stierf; zijn nichten en neven stierven zonder dat zij wisten wat er met ‘oom Johannes’ was gebeurd.

Naschrift 18-02-2012 : lang leve het internettijdperk! De wereld wordt kleiner, tips komen van overal en zo kwam het dat ik inmiddels een “lead” naar Johannes heb gevonden. Hij is sowieso in 1940 geregistreerd als “Alien” in de 1940 census . Johannes is uiteindelijk amerikaans staatsburger geworden in 1943.

Naschrift 30-01-2020: Eindelijk. De cirkel is rond. Na bijna 60 jaar is het dan toch duidelijk dat Johannes niet als een John Doe ter aarde is besteld. Hij is in 1951 overleden in een ziekenhuis in Buffalo. In de plaatselijke krant stond een oproep: men was op zoek naar relatives van een ‘elderly’ man van 73 jaar, die ’s ochtends is gestorven. Ik ben – voor zo ver ik weet – de eerste relative die dit bericht las.

Geef een reactie